اگر بارها رژیم گرفتهاید، کالری شمردهاید و حتی ورزش کردهاید اما کاهش وزن شما بسیار کند بوده یا اصلاً متوقف شده است، احتمال زیادی وجود دارد که متابولیسم بدن شما پایین باشد. متابولیسم پایین یکی از اصلیترین دلایل شکست در لاغری است، عاملی پنهان که بسیاری از افراد از وجود آن بیخبرند. در این مقاله بهطور کامل بررسی میکنیم متابولیسم چیست، علائم متابولیسم پایین کداماند و چرا نقش آن در کاهش وزن حیاتی است.
متابولیسم چیست و چرا اهمیت دارد؟
متابولیسم واکنشهای شیمیایی بدن است که طی آن غذا به انرژی تبدیل میشود. این انرژی برای تنفس، گردش خون، عملکرد مغز، هضم غذا و حتی خواب مصرف میشود. نرخ متابولیسم پایه مشخص میکند بدن شما در حالت استراحت چه میزان کالری میسوزاند. هرچه متابولیسم بالاتر باشد، باعث می شود که چربیسوزی سریعتر انجام شود و نتیجه آن کاهش وزن آسانتر باشد. نکته خوب و مثبت این است که متابولیسم بالا سبب می شود که احتمال بازگشت وزن کمتر باشد. در مقابل، متابولیسم پایین یعنی بدن در مصرف انرژی صرفه جویی می کند و همین موضوع لاغری را دشوار میکند.
علائم متابولیسم پایین چیست؟
متابولیسم پایین نشانههایی دارد که اغلب نادیده گرفته میشوند. اگر چند مورد از علائم زیر را دارید، احتمالاً متابولیسم شما کند است.
1-کاهش وزن بسیار کند یا توقف وزن
اگر با وجود رژیم و ورزش، وزن شما بهسختی کم میشود یا هفتهها ثابت میماند، این مهمترین علامت متابولیسم پایین است. در این حالت بدن شما بجای سوزاندن چربی انرژی کمتری مصرف می کند که منجر به لاغری و کاهش وزن نمی شود.
2-میل شدید به شیرینی و کربوهیدرات
بدنهایی که متابولیسم پایینی دارند، معمولاً در تولید انرژی دچار ناکارآمدی هستند. وقتی سلولها نتوانند بهخوبی از چربیها و ذخایر بدن انرژی بسازند، مغز برای جبران این کمبود، سریعترین منبع انرژی یعنی قند و کربوهیدراتهای ساده را طلب میکند. به همین دلیل افراد با متابولیسم پایین اغلب هوس شدید شیرینی، نان، برنج، شکلات و خوراکیهای نشاستهای دارند. همچنین در افراد با متابولیسم پایین، هورمونهای تنظیمکننده اشتها مانند انسولین، لپتین و گرلین اغلب از تعادل خارج میشوند. این اختلال هورمونی باعث میشود سیری واقعی احساس نشود و تمایل به خوردن خوراکیهای پرکالری افزایش یابد.
3-احساس سرمای دائمی
کند بودن متابولیسم باعث کاهش تولید گرما در بدن میشود. اگر همیشه سردتان است، حتی وقتی دیگران احساس سرما ندارند، این میتواند نشانه هشدار باشد.
4-افزایش وزن با غذای کم
یکی از آزاردهندهترین علائم متابولیسم پایین این است که با مقدار کمی غذا، وزن بالا میرود؛ زیرا بدن کالریها را سریع به چربی تبدیل میکند. متابولیسم پایین نوعی حالت تدافعی است که بدن به دنبال ذخیره ی مداوم انرژی برای مواقع بحران و خطر است. یکی از علت های متابولیسم پایین، استرس مزمن است. مقاله ی درمان چاقی ناشی از استرس می تواند در این زمینه به شما کمک کند.
5-خستگی مداوم و کمبود انرژی
افراد با متابولیسم پایین معمولاً حتی پس از خواب کافی، احساس خستگی دارند. بدن آنها انرژی را بهدرستی تولید نمیکند. این عامل باعث می شود که احساس خستگی مداوم در وجود شما باشد و احساس شادابی و نشاط نداشته باشید.
6-ریزش مو و خشکی پوست
وقتی متابولیسم بدن کند میشود، بدن برای صرفهجویی در انرژی، ابتدا مصرف منابع را از بخشهایی که برای بقا حیاتی نیستند کاهش میدهد؛ پوست و مو دقیقاً در اولویت آخر قرار میگیرند. در این شرایط، جریان خون و انتقال مواد مغذی مانند پروتئینها، ویتامینهای گروه B، آهن، زینک و اسیدهای چرب ضروری به فولیکولهای مو و سلولهای پوستی کاهش مییابد. نتیجه این اختلال متابولیک، ضعیف شدن ریشه مو، افزایش ریزش، نازک شدن تار مو و کند شدن رشد مو است.
7-نفخ و هضم ضعیف
متابولیسم کند فقط روی چربیسوزی اثر نمیگذارد؛ بلکه سیستم گوارش را نیز آهسته میکند. وقتی سرعت فرآیندهای متابولیک کاهش مییابد، حرکات رودهای کندتر شده و غذا مدتزمان بیشتری در معده و روده باقی میماند. این توقف طولانیمدت غذا باعث تخمیر بیشتر، تولید گاز و در نهایت نفخ مداوم میشود. از سوی دیگر، متابولیسم پایین میتواند ترشح آنزیمهای گوارشی را کاهش دهد. در نتیجه هضم کامل غذا انجام نمیشود و بدن بهخوبی قادر به جذب مواد مغذی نیست. این اختلال نهتنها احساس سنگینی، یبوست یا نفخ ایجاد میکند، بلکه بهصورت غیرمستقیم روند کاهش وزن را نیز مختل میکند.
برای درمان متابولیسم پایین چه کار کنیم؟
برای درمان متابولیسم پایین و افزایش چربیسوزی در مسیر لاغری باید بهجای رژیمهای سخت، روی اصلاح سبک زندگی تمرکز کرد. مصرف پروتئین کافی در هر وعده غذایی به فعالتر شدن متابولیسم کمک میکند، زیرا بدن برای هضم پروتئین انرژی بیشتری مصرف میکند، رژیم ورزشکاران که سرشار از پروتئین های مفید است در زمینه می تواند برایتان مفید باشد، برای مشاهده و دریافت رژیم ورزشکاران اینجا کلیک کنید. در کنار آن، تمرینات قدرتی و عضلهسازی نقش کلیدی دارند؛ چون هرچه توده عضلانی بیشتر باشد، بدن حتی در حالت استراحت کالری بیشتری میسوزاند. خواب باکیفیت و کافی نیز ضروری است، چراکه کمخوابی مستقیماً سرعت متابولیسم را کاهش داده و هورمونهای اشتها را مختل میکند. داشتن وعدههای غذایی منظم از ورود بدن به حالت صرفهجویی و کند شدن متابولیسم جلوگیری میکند و در نهایت، مدیریت استرس اهمیت زیادی دارد؛ زیرا افزایش هورمون کورتیزول مانع چربیسوزی شده و بدن را به ذخیره چربی سوق میدهد. ترکیب این عوامل، متابولیسم را بهصورت طبیعی فعال کرده و کاهش وزن را پایدار و بدون بازگشت میکند.